Graan tot brood

We eten elke dag brood of iets wat van meel gemaakt is. Maar waar komt dat meel vandaan? Wat kun je allemaal maken van meel?

Kringgesprek (1)

Vul een mandje met allerlei verschillende broodjes, kadetjes, crackers (macaroni, spaghetti) enz.
Zet het onder een mooie doek op tafel. Laat de kinderen eerst eens ruiken, zonder te onthullen wat er onder de doek zit.
Eén kind krijgt een blinddoek voor. Een ander kind kiest een broodje en geeft het aan het kind met het blinddoekje. Deze gaat ruiken en voelen wat het in zijn handen heeft. Durft het ongezien een hapje te nemen?
Dit kan een paar keer herhaald worden.
Dan ga je met de kinderen terugdenken:
Waar komt dit brood vandaan? (winkel, bakkerij, fabriek, mama zelf gebakken)
Waar wordt brood van gemaakt? (meel, water, boter)
Waar komt het meel vandaan? (winkel, molenaar, fabriek)
Waar komt het graan vandaan? (boer)
Hoe groeit graan? (in aren, het lijkt wel gras, op een akker)
Na dit gesprekje kan een klein groepje kinderen met een loep de broodjes nog eens goed bekijken.

brood

Kringgesprek (2)

Soorten meel vergelijken.
Bloem, volkorenmeel en broodmix met granen.
Bekijken met een loep. Voelen, proeven en zeven.
Als je aan halmen, aren of graankorrels kunt komen kan je die bekijken, ontleden, proeven en fijnmalen in een vijzel. Zaai er een paar in een potje of tuintje.
Met een broodbakmachine kun je heel gemakkelijk brood maken in de klas. De kinderen zijn dan van het begin tot het eind betrokken. De klas gaat ook heerlijk ruiken!
Maar hoe werd dat vroeger gedaan, toen er nog geen broodbakmachine was?
Maak een woordspin over wat je van meel kunt maken. Zoek er plaatjes bij; knip ze uit folders of zoek op internet.
Wit brood, bruin brood, kadetje, krentenbol, croissant, stokbrood, beschuit, ontbijtkoek, biskwie, Liga, koekjes, taarten, cake, soepstengels, macaroni, spaghetti, bladerdeeg, pap enz.

meel

Woorden over graan en brood:

boek

Spreekwoorden over brood of meel:

Een koekje van eigen deeg = Iemand net zo behandelen, zoals hij jou behandeld heeft.
Dat komt voor de bakker = Het komt allemaal goed, het gaat allemaal lukken.
Iets voor zoete koek slikken = Alles geloven wat iemand zegt.
Dat is andere koek = Dat is iets heel anders.
Dat is gesneden koek = Dat is heel makkelijk.
Dat is oude koek = Dat is oud nieuws.
Het is weer koek en ei = Alles is weer goed gekomen.
Een graantje meepikken = Ook een beetje voordeel hebben.
Het zit in de molen = Er wordt aan gewerkt.
Brood op de plank = Geld hebben om van te leven.
Je brood verdienen = Werken om geld te verdienen om van te leven.
Als warme broodjes over de toonbank = Er wordt veel van verkocht.
Zoete broodjes bakken = Lief en aardig doen om iets voor elkaar te krijgen.

krakeling

Stempelkaartjes over graan, brood en bakker:

bakker

bakker2

bakker3

Koekjes-sorteerspel en koekjes-memorie:

De kinderen nemen allemaal een koekje mee van thuis. (zorg voor wat extra koekjes, want er zijn altijd kinderen die het vergeten)
We leggen alle koekjes op tafel. Hoe kunnen we ze sorteren? Op vorm, op kleur, op grootte. Zijn er ook dezelfde? Zoek 10 koekjes uit en doe er een “Kim-spel” mee. (Een kind draait zich even om, er wordt een koekje weggehaald. Het eerste kind raadt welk koekje weg is.
Maak van de 10 mooiste koekjes foto’s. Druk die twee keer af, dan heb je een memorie spel.

memorie

Rekenen met eierkoek:

Een groepje van acht kinderen. Neem een eierkoek en een mes. Vraag aan de kinderen hoe deze koek eerlijk verdeeld kan worden. Bespreek de stapjes: Een hele eierkoek, twee halven, vier kwartjes, acht achtsten. Laat ook zien dat twee kwartjes evenveel is als een halve. Dus uiteindelijk vier keer doormidden snijden. Na het bespreken uitvoeren en opsmullen.

eierkoek

Filosofisch rekenspel voor een klein groepje oudste kleuters:

Nodig: een schaakbord en een zak graankorrels.
Vertel het verhaal van koning Shirham. Maar vertel niet het hele verhaal, want het is juist leuk om de kleuters te laten onderzoeken wat er gebeurt als je op het eerste vakje 1, het tweede vakje 2, het derde vakje 4, het vierde vakje 8 graankorrels. Hoe kun je de grotere getallen duidelijk maken, zonder het juiste aantal?

aar

Het verhaal in het kort:
Lang geleden was er een Indiase koning, Shirham genaamd, en Sissa, de uitvinder van het schaakbord. Koning Shirham vond de uitvinding zo geweldig dat hij de uitvinder een gepaste beloning wou schenken. Hij was zelfs zó tevreden dat hij Sissa deze beloning zelf liet kiezen. Sissa was slim, hij dacht even na en vroeg voor het volgende: “Wel koning, ja mag me belonen in graankorrels”. De koning schrok even maar was opgelucht, hij had namelijk verwacht dat de uitvinder goud en zilver zou vragen… “Hoeveel graan heb je nodig? Duizend,… tienduizend,…1 miljoen korrels? Zeg het maar..”
“Wel…” zei Sissa, “…leg op het eerste vakje van mijn schaakbord, 1 korrel, op het tweede vakje leg je 2 korrels, op het derde leg je er 4, op het vierde 8,… zo verdubbel je het aantal korrels, tot je alle vakjes gepasseerd bent.” . Voor de tweede maal kan koning Shirham  niet geloven wat hij hoort. Hij dacht dat Sissa een prijs van miljoenen korrels zou vragen, maar hoort enkel lage getallen. Zonder enig nadenken gaat hij in op het aanbod. Was dit nu een slimme zet van Sissa?…

zaaien

Geschiedenis:

Zaaien, maaien, dorsen, wannen, opslaan, malen, kneden, rijzen, bakken.
Hoe ging dit vroeger, hoe gaat het nu? Bekijk de verschillen op internet.

molenaar

Kijk voor meer geschiedenis van het brood bij “Brood aan de Basis” 

Taal van de wieken:

Aan de stand van de wieken kun je zien hoe het is met de molenaar.
Als de wieken versierd zijn met vlaggetjes en de bovenste wiek stopt net even voor het hoogste punt dan betekent dat, dat de molenaar feest verwacht. Een geboorte of een huwelijk of zo:

molen_vreugde
Als de bovenste wiek vlak na het hoogste punt stopt, dan betekent dat, dat de molenaar ergens om rouwt:

molen_verdriet
Als de onderste wiek recht naar beneden staat dan betekent dat, dat de molenaar even rust en bijna weer met z’n werk gaat beginnen:

molen_thuis
Als de molen in een x staan is de molenaar voor langere tijd weg. Misschien wel op vakantie:

molen_vakantie

Poppenkast:

In de poppenkast woont Bakker Boterbast, samen met Jan Klaassen beleeft hij spannende avonturen.

bakker

Knutselen over brood of graan:

Maak je eigen dobbelspel:

Je hebt verschillende kleuren papier en karton nodig. Een rond karton voor de onderkant. Een evengroot rond blaadje voor er bovenop. Versier het bovenste blaadje met allerlei papier tot het een mooie taart wordt. Verdeel beide rondjes in zes stukjes. Bij het onderste ronde karton wordt het in zes delen getekend. Het bovenste ronde blaadje wordt in zes delen geknipt. In alle vakjes de dobbelsteenfiguurtjes van 1 tot en met 6 plakken.
Spel: alle spelers leggen de losse stukjes in het midden van de tafel. Ze houden het ronde karton voor zich. Gooi met de dobbelsteen. Pak het taartstukje met het zelfde aantal en leg hem op je karton. Als je een getal gooit dat je al gehad hebt, gaat je beurt over. Wie als eerste zijn taart compleet heeft is de winnaar.

lotto_spel

Brooddeeg:

3 koppen witte bloem
1 kop zout
1,5 kop water
Voeg zonodig bloem of water toe
De koekjes worden in een gewone keukenoven gebakken op 175 °C.
Wanneer je de koekjes bruin wilt hebben, bespuit ze dan enkele keren met water.
Wanneer je tegen het deeg tikt en het klinkt alsof je tegen steen tikt, is het door en door hard.

zeef

Laat de kinderen zelf meten en kneden. Daarna gaan ze koekjes en broodjes maken. Deze kunnen dan in de poppenhoek gebruikt worden om mee te spelen.
Krakelingen zijn ook leuk om te maken: Je maakt een sliertje. Je kruist je armen en pakt de uiteinden van het sliertje. Dan gaan je armen weer terug en plak de uiteinden aan het middenstuk vast:

krakeling
Een vlechtbrood van drie slierten:

vlechtbrood
Een croissant van een driehoek:

croissant

Een Deens koffiebroodje:

deensbroodje

Stresspoppetje van een ballon met meel:

Je hebt nodig een stevige, grote ballon. Vul de ballon, met behulp van een trechter, met meel. Stevige knoop erin. Geef je poppetje een grappig pruikje van draadjes wol. Grote wiebelogen. Gebruik textiellijm, dat blijft soepel. Je kunt, als de lijm goed gedroogd is, je poppetje allerlei gekke bekken laten trekken door te kneden en te duwen.

stresspoppetje

Bakkersmuts vouwen van 16 vierkantjes:

Bakkersmuts

Wiekenvouw:

Wiekenvouw

 

Graanmolen:

Schilder met plaksel (of teken met lijm) een molen op een donker karton.
Dit is vrij simpel te doen: Een driehoek, met op de bovenste punt de wieken.
Dan met een zeef wat meel erover strooien. De resten eraf kloppen.

akker

Kijk voor heel leuke lesideeën over de bakker bij: juf Janneke

stokbrood

Liedjes en versjes over de bakker:

croissant

Onze bakker

Ja, onze bakker is heel vroeg wakker
Dan gaat hij werken die arme stakker
Hij bakt kadetjes en hij bakt brood.
Soms zijn ze klein en soms zijn ze groot.

appeltaart

Molentje

Er staat een molentje bij de brug
En als de wind wil waaien
Beginnen de wieken allevier
Een vrolijk rondje te draaien.

Er rijdt een wagentje langs de dijk
En lustig draaft het paardje.
Het graan gaat naar de molen toe
En’t paardje zwaait met zijn staartje.

De molenaar fluit ere en deuntje bij.
En telt de witte zakken
Als alles straks gemalen is
Kan de bakker weer gaan bakken.

boer

Bakkertje Bik

Bakkertje Bik, ik lach me blauw,
Bakkertje Bik, wat bak je nou?
Gisteren dacht ik: Sapperloot,
ik bak een chimpansee van brood.
Veertig cent, je hebt nooit een strop!
Speel ermee of eet hem op!

Bakkertje Bik, ik lach me blauw,
Bakkertje Bik, wat bak je nou?
Gisteren dacht ik: Sapperloot,
ik bak een wasmachien van brood.
Veertig cent, je hebt nooit een strop!
Was ermee of eet hem op!

Bakkertje Bik, ik lach me blauw,
Bakkertje Bik, wat bak je nou?
Gisteren dacht ik: Sapperloot,
ik bak een schooljuffrouw van brood.
Veertig cent, je hebt nooit een strop!
Trouw ermee of eet haar op!

Bakker wat doe vandaag?

Bakker, bakker wat doe je vandaag?
Broodjes bakken, broodjes bakken
Bakker, bakker wat doe je vandaag?
Broodjes bakken dat doe ik zo graag.
-taart versieren, taart versieren
-gebakjes proeven, gebakjes proeven

bakker

In de haven

In de haven, in de haven, daar ligt een heel groot schip
En op dat schip zijn zakken en tonnetjes en pakken.
En voor wie zal dat wel wezen, en voor wie zal dat wel zijn?
Voor de bakker, voor de bakker, voor de bakker zal het zijn!

oven

Tingelingeling

Tingelingeling, wie belt daar?
De bakker, de bakker!
Tingelingeling, wie belt daar?
De bakker aan de deur.
Heb je de centjes in je hand,
Dan kun je wel wat kopen.
Ik heb goede waar, geloof mij maar!

suiker

Koekjes bakken

Klets, klats, klots, een eitje
Klets, klats, klots, wat meel
Nu nog melk en boter, hola, niet te veel!
Giet dat uit een kannetje
langzaam in een pannetje.
Alles nu een uurtje op een heel zacht vuurtje!

zout_en_peper

Goeiemorgen bakker

Goeiemorgen bakker, drie tompoezen graag!
die van de reclame; mooi weertje vandaag!
Hap, hap, hap, dat smaakt naar meer.
Niet mevrouw? Jawel meneer!
He, jij koekjespakker, loop zelf naar de bakker!

schort

Roeren, roeren

Roeren, roeren in de kom, wil je ook eens roeren, Tom?
We doen alles bij elkaar, bakken maar, de taart is klaar.

deegrol

Zo gaat de molen

Zo gaat de molen, de molen, de molen.
zo gaat de molen, de molen…
Zo gaan de wieken, de wieken, de wieken.
zo gaan de wieken, de wieken…

boter

Zeg bakkertje

Zeg bakkertje, zeg bakkertje wat doe je met dat meel?
Ik maak er mooie broodjes van en koekjes, oh-zo veel!

dorsen

Biggetje Boris

Wat heeft dat Biggetje Boris nu toch op z’n knietjes?
Een trommeltje vol koekjes, beschuitjes en biskwietjes.
Hij zit op z’n bed te smikkelen en te kruimelen met een cracker.
Die kruimels vallen in je bed, dan slaap je ‘s nachts niet lekker!

mixer

In de tobbe

De groenteman, de slager en de bakker
Werden met vuile voeten wakker.
Toen gingen ze samen hun tenen weken
Om met elkaar over zaken te spreken.
Zo zaten ze gezellig in een tobbe bijeen
Totdat het vuil van hun voeten verdween

Follow Themapalet *’s board Thema: Graan tot Brood on Pinterest.

Boeken over brood en graan:

Hoera! We bakken een taart. Door: Helen Oxenbury. Prentenboek.
Het rode kippetje. Door: Max Velthuijs. Prentenboek.
Een taart voor kleine beer. Door Max Velthuijs. Prentenboek.
De kat van de bakker. Door: Posy Simmonds. Prentenboek.
Dank je wel, lekker brood. Door: Brigitte Weninger. Prentenboek.
Mijn eerste boek over brood. Door: Saviour Pirotta. Informatief.
De wens. Door: Ellen van Lieshout. Prentenboek.
De vogelverschrikker. Elisabeth Marain. Voorleesboekje.
Wilde Lucretia. Door: Babette Cole. Humoristisch prentenboek.

pannenkoeken