Paddenstoelen

Vroeger wisten de mensen niet hoe paddenstoelen groeiden. Ze dachten dat heksen de paddenstoelen ’s nachts tevoorschijn toverden.
En omdat heksen padden als huisdier hielden dachten de mensen dat heksen stoeltjes voor hun geliefde padden toverden: Paddenstoelen.

heksenbovist

Leuke weetjes over paddenstoelen:

’s Nachts dansten de heksen in een kring in het bos, ’s morgens stond daar een Heksenkring.

De Grote Stinkzwam wordt ook wel Heksenei genoemd.

Elfjes zitten graag op Elfenbankjes.

elfenbankje

In het Engels heet een Heksenkring: Fairy-ring (elfenkring)

Er bestaat ook een Fairy-cake (Radijsvaalhoed) en een Fairy-umbrella (Wieltje)

Paddenstoelen zijn schimmels. Ze groeien in het donker op vochtige grond. Ze zijn de vuilnismannen van het bos.

Sommige paddenstoelen worden gebruikt om wol mee te verven.

Spijkerbroeken worden met paddenstoelen gebleekt.

Er zijn ook paddenstoelen die als medicijn gebruikt worden.

giftig

Kringgesprek:

Aanschouwelijk materiaal: paddenstoelen uit de supermarkt en van buiten.
De kinderen weten allemaal wel te vertellen dat het paddenstoelen zijn.
Zijn ze allemaal hetzelfde? Noem de verschillen.
Giftig en eetbaar. Paddenstoelen die je in de winkel koopt kun je eten. Van paddenstoelen die je buiten vindt weet je dat niet.
Wat is een paddenstoel eigenlijk? (een schimmel)
Wanneer zie je veel paddenstoelen? (in de herfst, als het vochtig is)
Waar vind je paddenstoelen? (Op bomen, op dood hout, tussen de bladeren, in het gras)
Welke paddenstoelen ken je? (vliegenzwam, champignon, elfenbankjes, parasolzwam enz.)
Je kunt paddenstoelen in verschillende soorten verdelen:
Met en zonder steeltje.
Met plaatjes en met buisjes.
Giftige en eetbare.
Hoe groeit een paddenstoel? (draden onder de grond, in die draden komen knopen, die knopen groeien uit tot paddenstoelen.)
Hoe lang duurt het voor een paddenstoel om te groeien? (de draden kunnen heel lang onder de grond zitten, die gaan pas groeien als het vochtig wordt. En dan kunnen de paddenstoelen wel in één nacht groeien.
Als regendruppels op een vliegenzwam vallen kunnen de witte stippen eraf spoelen, want die zitten los.

vuilnisbak

Paddenstoelen hebben soms heel gekke namen:

Inktzwam, stinkzwam, parasolzwam, eekhoorntjesbrood, honingzwam, paarse schijnridder, groene knolamaniet of koeienboleet.
Samen nog meer leuke namen bedenken voor paddenstoelen.

halve_champignon

Woorden over paddenstoelen:

boek

Spreekwoord over paddenstoelen:

Als paddenstoelen uit de grond schieten – plotseling zie je iets overal.

heksenkring

rok

Stempelkaartjes Paddenstoelen:

paddenstoelen1

paddenstoelen2

paddenstoelen3

Proefje met schimmels:

Twee sneetjes brood. Allebei besproeien met water. De ene op een schoteltje, de ander in een dicht zakje. Wat zal er gebeuren?
(Er is een mogelijkheid dat er op het brood in het zakje twee soorten schimmel gaan groeien, een groene en een zwarte.)
Bekijken met een loep.
De schimmels op brood smaken niet lekker, maar zijn gelukkig niet giftig.

broodschimmel

broodschimmel2

Recept voor paddenstoelen:

Paddenstoelensoep:

250 gr. (kastanje) champignons
2 uitjes
Boter, tijm, majoraan en nootmuskaat.
100 gr. Oesterzwammen
1 liter bouillon
1 bekertje crème fraiche
Peper, zout en peterselie

kastanje_champignon

Champignons en uitjes zachtjes bakken in de boter en kruiden erbij.
Oesterzwammen schoonmaken en in plakjes snijden.
Bouillon erbij.
Daarna de oesterzwammen en crème fraiche er door roeren.
Nog wat op smaak maken met peper en zout.
Een beetje peterselie erover strooien.

Champignonsalade:

500 gr champignons
2 bouillonblokjes
4 tomaten
Een struikje verse bieslook
1 bekertje crème fraiche
2 eetl. Mayonaise
Peper en zout.

witte_champignon

Breng 1 liter water aan de kook met de bouillonblokjes.
Borstel de champignons.
Als het water kookt de champignons een paar minuutjes koken.
De champignons afgieten maar de bouillon bewaren. Alles laten afkoelen.
Snijd de tomaten in partjes. Snijd de bieslook.
Meng de crème fraiche met mayonaise, peper en zout.
Roer de tomaten en bieslook erbij.
Als de champignons zijn afgekoeld kan alles door elkaar gemengd worden. Gebruik nog wat bouillon om het geheel smeuïger te maken.

Onderzoekje met een paddenstoel:

Breek het steeltje van een champignon. Leg de hoed op een  papiertje. De volgende dag zie je de sporen die uit de hoed zijn gevallen. Dit noem je een sporen-afdruk of sporee. Als je er wat haarlak over spuit blijft het goed zitten.

champignonproefje

Snijd een champignon doormidden, zodat je de binnenkant goed kunt bekijken.

Paddenstoelenbak:

Leg wat aarde, bladeren en takken in een bak. Maak het goed vochtig. Zoek in buiten naar schimmels en paddenstoelen. Zet een plantensproeier bij de bak. Leg er losjes een plasticzak overheen, om uitdrogen tegen te gaan. Wat gebeurt er als je er een champignon in legt?
Soms zijn er speciale champignonkweekbakjes te koop, compleet met aarde, sporen en een handleiding. (bv. bij een tuincentrum)

draden_knopen

Rekenspelletjes met paddenstoelen en stippen:

Nodig: het kopieerblad en fiches: Knip het blad doormidden, zodat er twee losse paddenstoelen zijn. Knip van karton fiches.

Paddenstoelenrekenspel

Verdelen:
Evenveel stippen op beide paddenstoelen.
Een kind krijgt een 10 of 20 fiches op zijn blad.
Eerst moet hij verwoorden of de stippen eerlijk te verdelen zijn. Daarna legt hij ze neer. Is het evenveel?
Juf haalt wat stippen weg, zijn de stippen nu nog steeds eerlijk te verdelen?
Begrippen: evenveel, even en oneven (eerlijk en oneerlijk).
Aanvullen:
Er liggen al stippen op de paddenstoelen. Schatten of het er evenveel zijn, waar zijn de meeste/minste of veel/weinig. Hoe kun je het eerlijk/evenveel maken? (weghalen/erbij leggen). Hoeveel? Probeer het maar en tellen.
Hoeveel zijn het er samen?
Getalsymbolen erbij leggen.

plaatjes

Schatten:

Voetpad maken: Juf legt de paddenstoelen uit elkaar. Het kind gaat schatten hoeveel stippen er nodig zijn om een voetpad te maken van de ene paddenstoel naar de andere. (afspraak maken: hoeveel ruimte tussen de stippen?)
Ontdekken: is een recht pad langer of korter dan een krom pad?

beurs

Paddenstoel knutselwerkjes:

Kurkstempelen:

Knip een hoed uit rood papier en een steel uit wit papier. Plakken op een vel karton. Met kurk witte stippen erop stempelen. Versieren met herfstbladeren.

kurkstempelen

Vingerstempelen:

Maak met rode verf vingerafdrukken in een cirkel, als een heksenkring. Laten drogen. Dan stippen en steeltjes erbij tekenen of schilderen met een satéprikkertje en witte verf.

vingerstempelen

Knippen en plakken:

Vouw een rond vouwblaadje knip het doormidden. Knip twee steeltjes en een rokje van crêpepapier. Plak de ene gewoon en de ander ondersteboven. Op de ene stippen, bij de ander strookjes (plaatjes)

rondvouwblad

Scheuren en plakken:

Knip een flinke hoed uit rood karton. Maak er een klein steeltje aan. Laat de kinderen rondjes scheuren en opplakken.

stippenscheuren

Kurken, bierdoppen en een bierviltje:

Schilder een bierviltje groen en bruin, twee kurken wit en twee bierdoppen rood (en strooi daar wat rondjes uit de perforator op). Laat dit drogen. Daarna de kurken op het viltje lijmen. De bierdoppen op de kurken lijmen. Wat blaadjes erbij lijmen.

kurkdop

Ecoline blazen door een rietje:

Blaas verschillende kleuren ecoline door een rietje, ze waaieren alle kanten op net als de draden van een paddenstoel. Plak er met sterke lijm knoopjes op.

ecolineblazen

Koffiefilter:

Beplak een closetrolletje met sitspapier. Teken met stift allerlei vlekken op een koffiefilter (liefst wit). Plak het koffiefilter op de closetrol. Daarna besproeien met de plantensproeier. De kleuren gaan dan heel mooi doorlopen.

koffiefilter

Brooddeeg:

Maak brooddeeg. Verdeel het in drieën. Een gedeelte vermengen met rode ecoline, een gedeelte vermengen met groene ecoline het laatste deel naturel laten. Vorm er een leuke paddenstoel van. Schuif een paperclip in de bovenkant, als haakje. Bakken en aflakken.

brooddeegpaddenstoel

Tafelpoppenkast van een schoenendoos:

Versier de buitenkant en de binnenkant van een schoenendoos. Maak er een opening in. Plak een hoed van een paddenstoel op de voorkant. Maak leuke stokpoppetjes op ijsstokjes.

hoedschubjes

Paddenstoellampion:

lampion

Vouwwerkjes:

Maak een klein donker doosje. Neem een zaklamp. Houdt een champignon boven het doosje en kijk of je de sporen ziet vallen:

champignonproefjevouw

Een paddenstoel:

paddenstoelvouw

Paddenstoelensoorten:

1 Geschubde inktzwam. Coprinus comatus. Eetbaar
2 Geelwitte russula. Russula ochroleuca. Niet giftig/ niet smaakvol
3 Grote stinkzwam. Phalllus impudicus. Niet giftig/ niet smaakvol:

stinkzwam
4 Parelamaniet. Amanita rubescens. Eetbaar
5 Panteramaniet .Amanita pantherina. Giftig:

panteramaniet
6 Grote parasolzwam. Macrolepiota procera. Eetbaar
7 Aardappelbovist. Scleroderma citrinum. Giftig:

aardappelbovist
8 Eekhoorntjesbrood. Boletus edulis. Eetbaar:

eekhoorntjesbrood
9 Groene knolamaniet. Amanita phalloides. Zeer giftig:

groene_knolamaniet
10 Weidechampignon. Agaricus campestris. Eetbaar
11 Reuzenbovist. Langermannia gigantea. Eetbaar
12 Honingzwam. Armillaria mellea. Na koken eetbaar
13 Berkezwam Piptoborus betulinus. Medicinale toepassingen
14 Porseleinzwam. Oudemansiella mucida. Niet giftig/niet eetbaar
15 Vliegenzwam. Amanita muscaria. Zeer giftig:

vliegenzwam
16 Paarse schijnridder Lepista nuda. Eetbaar, maar niet rauw
17 Platte tonderzwam. Ganoderma applanatum. Niet eetbaar
18 Elfenbankjes. Trametes versicolor. Papier bleken
19 Kleverig koraalzwammetje. Calocera viscosa.
20 Geweizwam. Xylaria hypoxylon.
21 Gewone krulzoom. Paxillus involutus. Giftig:

gewone_krulzoom
22 Gewone zwavelkop. Hypoloma fasciculare. Zeer giftig:

gewone_zwavelkop
23 Zadelzwam. Polyporus squamosus. Eetbaar
24 Oesterzwam. Pleurotus ostreatus. Eetbaar:

oesterzwam
25 Cantharel. Cantharellus Cibarius. Eetbaar
26 Heksenboleet. Boletus Eritropus.
27 Koeienboleet. Siullus bovinus.
28 Radijsvaalhoed. Hebeloma Crustuliniforme.
29 Wieltje. Marasmius rotula:

wieltje
30 Koningsmantel. Tricholomopsis rutilans.

Liedjes en versjes over paddenstoelen:

shii_take

Dag paddenstoelenmannetjes

Dag paddenstoelenmannetjes,
mevrouwtjes en meneertjes.
Wat sta je prachtig in het rond;
ik wed, je komt net uit de grond,
met pasgestreken kleertjes.

Maar als ik straks naar huis toe ben
dan krijg je vlugge voetjes.
Dan dans je en dan dans je maar.
Dan knik je lachend naar elkaar
en schudt je rode hoedjes.

Daar dansen wij van hopsasa
op paddenstoelenbenen.
Wij springen door het grote bos
en stampen op het zachte mos
en op de harde stenen.

buisjes

Paddenstoelen

Wat moet je met een paddenstoel,
wat moet je daar nou mee?
Misschien moet je hem plukken?
Nee, oh, nee!
Je kunt er niet op zitten,
want zo’n stoeltje is te klein,
maar wat zou de bedoeling
van zo’n paddenstoeltje zijn?

cantharel

Herfstraadseltje (1)

Ik ken een heel klein stoeltje
Je vindt het vaak in ‘t bos
Het staat daar onder de bomen
Of tussen ‘t groene mos.
Het heeft soms mooie kleuren
En ‘t is ook vaak heel klein
Nu zeg, wat zou dat wezen
Wat voor stoeltje zou dat zijn?
(Paddenstoel)

tafelpoppenkast

Kabouterhuisje

Er was eens ’n kleine kabouterman
die had er ’n keurig rood jasje (a)an.
Hij woonde in ’n huis niet te klein niet te groot
de muren mooi wit en het dak helderrood.
Maar ooh, op ’n dag wat ’n ongeluk
toen brak zijn hele kabouterhuis stuk.

Oh arme kabouter, wat moest hij beginnen
gelukkig mocht hij bij de buren naar binnen.
Wat hebben zijn vriendjes toen voor ‘m gedaan?
ze zijn met z’n allen aan ’t bouwen gegaan.
Ze bouwden ’n huis, niet te klein, niet te groot
de muren mooi wit en het dak helderrood!

Paddenstoelen

Heel ver weg in het grote bos
daar staan tussen het groene mos
paddenstoelen, oh, zo veel
bruin, wit, rood en geel
al die kleuren door elkaar
oh, wat prachtig is het daar.

Al die paddenstoelen die daar staan
wie moet er dan op zitten gaan
zou er ook voor mij een zijn
maar dat is toch veel te klein
weet je wat misschien wel kan
voor een kleine kabouterman.

sporen

Paddenstoelen in het bos

De paddenstoelen in het bos
zijn nu al weer gekomen
ze staan daar op het zachte mos
onder hoge bomen.

Ze dragen allen klein en groot
een mooi gekleurde hoed.
Met bruin en geel, of wit en rood,
die staan hun oh, zo goed.

Ook elfenbankjes zijn er bij,
heel sierlijk en heel fijn.
Misschien dat al die anderen wel,
kabouterhuisjes zijn.

Het wordt winter

Je ziet de paddenstoelen groeien
blaadjes worden geel of bruin
ganzen vliegen naar het zuiden
en ‘t wordt steeds kouder in de tuin

Een boom verliest zijn laatste blaadjes
de koeien blijven in de stal
het is of alles wil vertellen
dat het winter worden zal

Paddenstoelen

Er staan veel paddenstoelen
Parmantig in het bos.
Ze doen aan sprookjes denken,
Daar tussen ‘t natte mos.
Ik mag ze wel bekijken,
Al raak ik ze niet aan.
Ze zijn misschien wel giftig.
Ik laat ze liever staan!

Vliegenzwam

Kijk ik ben een paddenstoel.
Zie je me goed?
Twintig stippen heb ik op mijn hoed.
Op mijn dunne steeltje sta ik op het mos.
Ben ik niet de mooiste van het hele bos?

Herfst in het bos

Plof, daar valt een eikeltje
op het zachte mos
Honderdduizend blaadjes
Dwarrelen door het bos
Honderdduizend paddenstoelen
groeien in het mos
Kinderen dat betekent
Het is herfst in het bos.

Hondenweer

Alle soorten paddenstoelen staan in bos en wei.
Honderdduizend bladeren vallen,
vallen daar straks bij.

Stormen gaan weer waaien, regen valt weer neer.
En alle mensen brommen:
Wat een hondenweer!

Follow Themapalet *’s board Thema: Paddenstoelen on Pinterest.

Boeken over paddenstoelen:

Fungi, de paddenstoelenprofessor, door Joop van ’t Hof.